ISSN khuyến nghị protein cho người tập luyện ở mức 1,4–2,0 g/kg thể trọng mỗi ngày, chia thành các bữa khoảng 20–40 g, cách nhau 3–4 giờ. Đây là nội dung trong tuyên bố quan điểm về protein và vận động của Hiệp hội Dinh dưỡng Thể thao Quốc tế (ISSN), do Jäger và cộng sự công bố năm 2017, và đến nay vẫn là tài liệu tham chiếu phổ biến nhất về protein cho người tập. Bài viết này tóm tắt các con số chính và cách áp dụng vào bữa ăn hằng ngày.
ISSN khuyến nghị bao nhiêu protein mỗi ngày?
Với phần lớn người tập luyện, mức 1,4–2,0 g protein/kg/ngày là đủ để xây dựng và duy trì khối cơ. Mức này cao hơn đáng kể so với nhu cầu khuyến nghị chung cho người trưởng thành ít vận động, thường được nêu là khoảng 0,8 g/kg/ngày.
Các điểm chính trong tuyên bố của ISSN:
- Nạp 1,4–2,0 g/kg/ngày là đủ cho đa số người tập và được xem là an toàn ở người khoẻ mạnh.
- Lượng protein cao hơn, khoảng 2,3–3,1 g/kg/ngày, có thể cần thiết để giữ khối nạc ở người tập tạ lâu năm trong giai đoạn ăn thâm hụt năng lượng.
- Nên ưu tiên nguồn protein hoàn chỉnh, giàu axit amin thiết yếu, đặc biệt là leucine.
- Thực phẩm nguyên chất là lựa chọn ưu tiên; thực phẩm bổ sung protein là cách tiện lợi để đạt đủ nhu cầu.
Bảng tính protein theo cân nặng
Cách tính rất đơn giản: lấy cân nặng (kg) nhân với hệ số trong khoảng 1,4–2,0. Bảng dưới đây giúp bạn tra nhanh.
| Cân nặng | 1,4 g/kg/ngày | 1,6 g/kg/ngày | 2,0 g/kg/ngày |
|---|---|---|---|
| 50 kg | 70 g | 80 g | 100 g |
| 60 kg | 84 g | 96 g | 120 g |
| 70 kg | 98 g | 112 g | 140 g |
| 80 kg | 112 g | 128 g | 160 g |
Nếu bạn thừa cân nhiều, có thể tính theo cân nặng mục tiêu thay vì cân nặng hiện tại để con số sát thực tế hơn.
Có cần nhiều hơn 1,6 g/kg để tăng cơ không?
Với đa số người, nạp quanh 1,6 g/kg/ngày đã đạt phần lớn lợi ích tăng cơ. Phân tích gộp của Morton và cộng sự đăng trên British Journal of Sports Medicine năm 2018 cho thấy tác dụng của protein lên khối nạc khi tập kháng lực chững lại quanh mức khoảng 1,6 g/kg/ngày.
Điều đó không có nghĩa nạp 2,0 g/kg là lãng phí. Các tác giả lưu ý rằng một số người có thể hưởng lợi khi nạp cao hơn, và mức trên của khoảng tin cậy chạm tới khoảng 2,2 g/kg/ngày. Vì vậy, chọn mốc 1,6–2,2 g/kg là cách an toàn để không bị thiếu, nhất là khi bạn đang tăng cơ giảm mỡ cùng lúc.
Mỗi bữa nên ăn bao nhiêu gam protein?
ISSN khuyến nghị khoảng 20–40 g protein chất lượng cao mỗi bữa, tương đương khoảng 0,25 g/kg thể trọng. Lượng này thường chứa khoảng 700–3.000 mg leucine, axit amin đóng vai trò kích hoạt quá trình tổng hợp protein cơ.
Bài tổng quan của Schoenfeld và Aragon (2018) đề xuất cách áp dụng cụ thể hơn: khoảng 0,4 g/kg mỗi bữa, chia ít nhất 4 bữa trong ngày, để đạt tổng khoảng 1,6 g/kg/ngày. Ví dụ, người 70 kg sẽ ăn khoảng 28 g protein mỗi bữa, 4 bữa mỗi ngày.
Một số gợi ý thực tế:
- Mỗi bữa chính có một nguồn đạm rõ ràng: thịt, cá, trứng, đậu phụ, sữa.
- Chia đều protein giữa các bữa thay vì dồn hết vào bữa tối.
- Dùng một bữa phụ giàu đạm, như sữa chua Hy Lạp hoặc một lần whey protein, khi bữa chính chưa đủ.
Thời điểm nạp protein có quan trọng không?
Tổng lượng protein trong ngày quan trọng hơn thời điểm, nhưng phân bố đều vẫn mang lại lợi ích nhỏ. Theo ISSN, nạp protein cách nhau khoảng 3–4 giờ là cách hợp lý để duy trì tổng hợp protein cơ trong ngày.
Một số điểm đáng chú ý về thời điểm:
- Bữa sau tập nên có protein, nhưng "cửa sổ đồng hóa" rộng hơn nhiều so với quan niệm 30 phút trước đây.
- ISSN ghi nhận nạp khoảng 30–40 g casein trước khi ngủ có thể hỗ trợ tổng hợp protein cơ qua đêm.
- Với người tập buổi sáng khi bụng đói, bữa sau tập càng quan trọng vì đã nhịn qua đêm.
Bạn có thể đọc thêm về uống whey lúc nào tốt nhất để sắp xếp bữa phụ hợp lý.
Ăn nhiều protein có hại thận không?
Ở người khoẻ mạnh, chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy mức 1,4–2,0 g/kg/ngày gây hại thận. ISSN đánh giá mức nạp này an toàn với người tập luyện không có bệnh lý nền.
Tuy nhiên, người đã có bệnh thận, bệnh gan hoặc đang được bác sĩ chỉ định chế độ ăn hạn chế đạm cần tuân theo hướng dẫn điều trị. Phụ nữ mang thai và trẻ dưới 18 tuổi cũng nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung protein.
Kết luận
ISSN khuyến nghị người tập nạp 1,4–2,0 g protein/kg/ngày, chia 20–40 g mỗi bữa cách nhau 3–4 giờ; với đa số người, quanh 1,6 g/kg là đủ để đạt phần lớn lợi ích tăng cơ. Hãy ưu tiên thực phẩm nguyên chất, và nếu khó đạt đủ chỉ tiêu, bạn có thể tham khảo các dòng whey isolate hoặc whey protein như một bữa phụ tiện lợi.