Khuyến nghị vận động của WHO dành cho người lớn là 150–300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa, hoặc 75–150 phút cường độ cao mỗi tuần, cộng thêm bài tập tăng cường cơ bắp ít nhất 2 ngày/tuần. Đây là nội dung chính trong bộ hướng dẫn về hoạt động thể lực và hành vi tĩnh tại mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố năm 2020, và vẫn là mốc tham chiếu được dùng rộng rãi hiện nay. Nếu bạn đang tập gym, tin tốt là lịch tập 3 buổi/tuần hợp lý đã đáp ứng phần lớn khuyến nghị này.

WHO khuyến nghị bao nhiêu phút vận động mỗi tuần cho người lớn?

Người lớn 18–64 tuổi nên đạt ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần. Đó là mức tối thiểu; WHO khuyến nghị dải 150–300 phút cường độ vừa, hoặc 75–150 phút cường độ cao, hoặc kết hợp tương đương giữa hai loại.

Ngoài phần vận động aerobic, hướng dẫn còn yêu cầu:

  • Tập tăng cường cơ bắp ở cường độ vừa trở lên, tác động tới tất cả các nhóm cơ lớn, ít nhất 2 ngày mỗi tuần.
  • Có thể vượt quá 300 phút cường độ vừa (hoặc 150 phút cường độ cao) mỗi tuần để có thêm lợi ích sức khoẻ.
  • Hạn chế thời gian ngồi; thay thời gian tĩnh tại bằng hoạt động thể lực ở bất kỳ cường độ nào, kể cả cường độ nhẹ.

Một điểm thay đổi so với hướng dẫn cũ là WHO không còn yêu cầu mỗi lần vận động phải kéo dài tối thiểu 10 phút. Thông điệp chính là "mọi chuyển động đều có giá trị": đi bộ lên cầu thang, đạp xe đi làm hay một buổi tập ngắn đều được tính.

Cường độ vừa và cường độ cao khác nhau thế nào?

Cách đơn giản nhất để phân biệt là "bài kiểm tra nói chuyện". Ở cường độ vừa, bạn thở nhanh hơn nhưng vẫn nói được thành câu; ở cường độ cao, bạn chỉ nói được vài từ rồi phải dừng lấy hơi.

Cường độDấu hiệu nhận biếtVí dụ hoạt động
NhẹThở bình thường, nói và hát thoải máiĐi bộ chậm, việc nhà nhẹ
VừaThở nhanh hơn, vẫn nói được thành câuĐi bộ nhanh, đạp xe thong thả, bơi nhẹ
CaoThở dốc, chỉ nói được vài từChạy bộ, đạp xe leo dốc, tập HIIT

Theo quy ước thường dùng, 1 phút cường độ cao tương đương khoảng 2 phút cường độ vừa. Vì vậy 75 phút chạy bộ có thể thay cho 150 phút đi bộ nhanh.

Khuyến nghị theo từng nhóm tuổi có gì khác?

Mỗi nhóm tuổi có mức khuyến nghị riêng, nhưng nguyên tắc chung giống nhau: vận động đều đặn, có cả aerobic và sức mạnh, ít ngồi lâu.

  1. Trẻ em và thanh thiếu niên 5–17 tuổi: trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày ở cường độ vừa đến cao, chủ yếu là aerobic; hoạt động cường độ cao và bài tập tăng cường cơ, xương ít nhất 3 ngày/tuần.
  2. Người lớn 18–64 tuổi: 150–300 phút cường độ vừa hoặc 75–150 phút cường độ cao mỗi tuần, cộng tập sức mạnh ít nhất 2 ngày.
  3. Người từ 65 tuổi trở lên: giống người lớn, và thêm hoạt động đa thành phần chú trọng thăng bằng và sức mạnh ít nhất 3 ngày/tuần để giảm nguy cơ té ngã.
  4. Phụ nữ mang thai và sau sinh (không có chống chỉ định): ít nhất 150 phút cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp aerobic và tập sức mạnh, kèm giãn cơ nhẹ nhàng.

Tập gym có đáp ứng được khuyến nghị của WHO không?

Có, và tập gym là một trong những cách dễ nhất để đáp ứng cả hai phần khuyến nghị. Các bài tập tạ trên máy, tạ tự do hay trọng lượng cơ thể chính là "bài tập tăng cường cơ bắp" mà WHO đề cập.

Ví dụ, một tuần tập như sau đã đủ cả hai tiêu chí:

  • 3 buổi tập sức mạnh toàn thân, mỗi buổi khoảng 45–60 phút (đạt tiêu chí sức mạnh ≥ 2 ngày/tuần).
  • Thêm 2–3 buổi đi bộ nhanh hoặc đạp xe 30 phút vào những ngày nghỉ tạ (cộng dồn khoảng 60–90 phút cường độ vừa).
  • Phần cardio ngắn 10–15 phút sau mỗi buổi tạ, hoặc khởi động bằng máy chạy bộ.

Cộng lại, bạn dễ dàng đạt 150 phút cường độ vừa mà không cần dành quá nhiều thời gian. Nếu mới bắt đầu, hãy tham khảo lịch tập gym cho người mới bắt đầu với cấu trúc 3 buổi/tuần toàn thân, và đừng quên khởi động và giãn cơ đúng cách để hạn chế chấn thương.

Ngồi nhiều có ảnh hưởng ngay cả khi bạn đã tập đủ?

Có, WHO khuyến nghị riêng việc hạn chế thời gian tĩnh tại vì ngồi lâu liên quan tới nhiều nguy cơ sức khoẻ. Hướng dẫn năm 2020 nêu rõ người lớn nên giảm thời gian ngồi và thay bằng hoạt động ở bất kỳ cường độ nào.

Với người làm văn phòng, một số thói quen dễ áp dụng:

  • Đứng dậy đi lại vài phút sau mỗi 30–60 phút ngồi làm việc.
  • Đi cầu thang bộ thay vì thang máy khi có thể.
  • Nghe điện thoại trong lúc đi bộ.
  • Đi bộ ngắn sau bữa trưa.

Những hoạt động nhẹ này không thay thế buổi tập, nhưng bổ sung thêm vận động tổng thể trong ngày.

Làm sao bắt đầu nếu bạn chưa vận động gì?

Hãy bắt đầu từ mức thấp và tăng dần, vì WHO nhấn mạnh vận động một ít vẫn tốt hơn không vận động. Bạn không cần đạt ngay 150 phút trong tuần đầu tiên.

Một lộ trình gợi ý trong khoảng một tháng:

  1. Tuần 1–2: đi bộ nhanh 15–20 phút, 3–4 ngày/tuần, và thử 1–2 buổi tập sức mạnh nhẹ với trọng lượng cơ thể.
  2. Tuần 3–4: tăng lên 25–30 phút mỗi lần đi bộ, tập sức mạnh 2 buổi/tuần.
  3. Từ tuần 5: duy trì 150 phút cường độ vừa mỗi tuần, sau đó tăng dần mức tạ theo nguyên tắc tăng tiến progressive overload.

Ăn uống đủ năng lượng và protein, ngủ đủ giấc cũng quan trọng không kém để cơ thể thích nghi với khối lượng vận động mới.

Kết luận

Khuyến nghị vận động của WHO cho người lớn khá rõ ràng: 150–300 phút cường độ vừa (hoặc 75–150 phút cường độ cao) mỗi tuần, tập sức mạnh ít nhất 2 ngày và ngồi ít hơn. Một lịch tập gym 3 buổi/tuần kết hợp đi bộ nhanh là cách thực tế để đạt mốc này. Khi đã tập đều, bạn có thể xem thêm các sản phẩm hỗ trợ dinh dưỡng phù hợp với mục tiêu, nhưng nền tảng vẫn là vận động đều đặn, ăn uống cân bằng và nghỉ ngơi hợp lý.